Estoński CIT - księgowanie

Estoński CIT jest alternatywną formą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób prawnych. W wielu kwestiach różni się od zasad klasycznego CIT. Nie inaczej jest w przypadku prowadzenia księgowości spółki. Przeczytaj nasz artykuł, aby dowiedzieć się, o czym należy pamiętać prowadząc księgowość spółki na estońskim CIT!

Główne zasady księgowania na estońskim CIT 

W księgowaniu spółki opodatkowanej estońskim CIT zastosowanie mają wyłącznie przepisy ustawy o rachunkowości. Na estońskim CIT nie stosuje się kategorii podatkowych, takich jak np. przychody i koszty podatkowe. Nie trzeba zatem prowadzić osobnej ewidencji dotyczącej tych kwestii.

Warto również wskazać, że podmiot rozliczający się na zasadach estońskiego CIT nie może stosować żadnych rozwiązań wynikających z Międzynarodowych Standardów Rachunkowości. Oznacza to również, że sprawozdania finansowe na CIT estońskim mogą być sporządzane wyłącznie zgodnie z ustawą o rachunkowości. Prowadząc księgi na estońskim CIT można jednak stosować Krajowe Standardy Rachunkowości. 

Obowiązki księgowe związane z wyborem estońskiego CIT 

Podatnicy, którzy planują przejść na estoński CIT w trakcie roku, muszą spełnić kilka kluczowych wymagań. Dotyczą one również kwestii księgowych. Przede wszystkim należy zamknąć księgi rachunkowe i sporządzić sprawozdanie finansowe na koniec miesiąca poprzedzającego pierwszy miesiąc opodatkowania ryczałtem. Termin na wykonanie tych czynności to koniec trzeciego miesiąca po dniu bilansowym. Następnie, do końca tego samego miesiąca, od którego początku podatnik chce wybrać estoński CIT, musi złożyć zawiadomienie ZAW-RD o wyborze tej formy opodatkowania do właściwego urzędu skarbowego.

Więcej o przejściu na estoński CIT przeczytasz w artykule Estoński CIT w trakcie roku 

Spółki, które wybrały estoński CIT, są również zobowiązane do ustalenia tzw. korekty wstępnej. Oznacza to, że na ostatni dzień roku podatkowego poprzedzającego pierwszy rok opodatkowania estońskim CIT spółki muszą sporządzić informację o przychodach oraz kosztach wynikających z różnego ich ujmowania dla celów podatkowych i rachunkowych. Korekta wstępna przeprowadzana jest w celu ujednolicenia rozliczeń podatkowych i rachunkowych spółki, ponieważ przychody i koszty podatnika ustalane dla celów bilansowych, staną się również kategoriami podatkowymi w trakcie opodatkowania estońskim CIT. 

Z korekty wstępnej może wyniknąć podatek dochodowy CIT do zapłaty, ale nie zależy go płacić. Zobowiązanie podatkowe z tego tytułu wygaśnie, jeśli podatnik będzie stosował opodatkowanie estońskim CIT przez 4 lata. Informację o korekcie wstępnej składa się na formularzu CIT/KW, który jest załącznikiem do zeznania CIT-8. Termin złożenia CIT/KW wraz z CIT-8 to koniec trzeciego miesiąca pierwszego roku opodatkowania estońskim CIT. Tylko w sytuacji wcześniejszego wyjścia (lub wypadnięcia) z estońskiego CIT trzeba będzie zapłacić podatek od korekty wstępnej.

W przypadku spółek powstałych z przekształcenia istnieje dodatkowy obowiązek. Muszą one rozpoznać tzw. dochód z przekształcenia, będący różnicą pomiędzy wartością poszczególnych składników majątku ustaloną zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, a ich wartością podatkową na dzień przekształcenia. W przypadku powstania dochodu z przekształcenia należy go wykazać na formularzu CIT/KW oraz zapłacić w ustawowym terminie podatek CIT - można uregulować go maksymalnie w terminie 2 lat licząc od końca pierwszego roku stosowania estońskiego CIT. Należy również zwrócić uwagę, że podatek CIT od dochodu z przekształcenia nie podlega umorzeniu tak jak ten z korekty wstępnej.

Dostosowanie ksiąg rachunkowych do zasad estońskiego CIT

CIT estoński wprowadza nowe kategorie dochodów. Są nimi m.in. ukryte zyski i wydatki niezwiązane z prowadzoną działalnością. Wymaga to dostosowania dotychczas stosowanych kont księgowych. 

Ukryte zyski dotyczą różnych transakcji dokonywanych przez spółki na rzecz podmiotów powiązanych. Obejmują m.in. darowizny, kwoty pożyczek udzielonych wspólnikom, odsetki od pożyczek udzielonych przez wspólników do spółki oraz wszelkie nieodpłatne lub częściowo odpłatne świadczenia przekazywane wspólnikom przez spółkę. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w naszym artykule Wypłaty do wspólników spółki na estońskim CIT – na co uważać.

Należy pamiętać, że ukryte zyski oraz wydatki niezwiązane z działalnością - pomimo traktowania ich na gruncie podatkowym jako dochody podlegające opodatkowaniu, są kosztami bilansowymi. Powinny być więc ujmowane na odpowiednich kontach kosztowych. Prawidłowa ewidencja jest również kluczowa od strony podatkowej, ponieważ od ukrytych zysków i wydatków niezwiązanych z działalnością spółka musi zapłacić podatek dochodowy CIT w ustawowym terminie, czyli do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu wypłaty, dokonania wydatku lub wykonania świadczenia stanowiącego ukryty zysk bądź wydatek niezwiązany z działalnością gospodarczą.

O ukrytych zyskach i wydatkach niezwiązanych z działalnością przeczytasz więcej w naszym artykule Ukryte zyski w estońskim CIT - co musisz o nich wiedzieć? 

Sprawozdanie finansowe a CIT estoński

Wybór estońskiego CIT wpływa na sporządzenie sprawozdań finansowych przed wyborem tej formy opodatkowania, w jej trakcie oraz już po wyjściu z tego systemu. Na pierwszy dzień opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek podatnik otwiera ponownie księgi rachunkowe. W ten sposób spółka rozpoczyna już działalność jako podatnik estońskiego CIT.

W sprawozdaniu finansowym spółki przed wejściem w estoński CIT należy pamiętać, aby po stronie pasywów wyszczególnić w kapitałach odpowiednie pozycje kwoty zysków (oraz strat) wygenerowanych przed estońskim CIT. Wyodrębnienie to musi być kontynuowane również w sprawozdaniach składanych za lata opodatkowania estońskim CIT. Brak takiego wyodrębnienia w sprawozdaniu finansowym może skutkować negatywnymi konsekwencjami podatkowymi dla spółki oraz jej wspólników.

Powyższe wyodrębnienie należy stosować również na kontach księgowych, tj. w planie tych kont oraz uwzględnić je w zestawieniu obrotów i sald. 

Sprawdź, o czym jeszcze należy pamiętać, rozpoczynając opodatkowanie w formie estońskiego CIT w naszym artykule Przejście na estoński CIT – o czym pamiętać? 

Obowiązek wyodrębnienia kapitałów w sprawozdaniu dotyczy również spółek, które zakończyły opodatkowanie estońskim CIT. Prawidłowe wykazanie kapitałów w sprawozdaniu finansowym po estońskim CIT będzie analogiczne jak to dokonane przed wejściem w ten system opodatkowania. Jest to szczególnie ważne pod kątem opodatkowania zysków z estońskiego CIT - bez odpowiedniego wyodrębnienia nie będzie można zastosować zasad estońskiego CIT do zysków wypracowanych w tym okresie.

Rezygnacja z estońskiego CIT a obowiązki księgowe

Opodatkowanie w formie estońskiego CIT wybiera się na 4 lata podatkowe. Po tym okresie można zrezygnować z dalszego opodatkowania w tej formie lub pozostać na estońskim CIT przez kolejne 4 lata. Należy jednak mieć na uwadze, że decyzja o powrocie do klasycznego podatku CIT będzie niosła za sobą konsekwencje, w tym również te księgowe.

Podatnik, który zrezygnował z estońskiego CIT, musi pamiętać w szczególności o następujących kwestiach księgowych:

• rozróżnieniu amortyzacji bilansowej od amortyzacji podatkowej,
• uwzględnieniu ewentualnych rezerw oraz odpisów aktualizujących dokonanych na estońskim CIT,
• jak zostało wspomniane wcześniej - po wyjściu z estońskiego CIT należy nadal pilnować obowiązku wyodrębnienia wyników finansowych w sprawozdaniach finansowych. 

Temat estońskiego CIT – jego zalet, ryzyk oraz praktycznego zastosowania – omawiamy także szerzej na autorskim kanale YouTube Dominika Jaszczyk z PragmatIQ. Materiał jest dostępny dla wszystkich, którzy chcą zyskać praktyczną wiedzę i lepiej zrozumieć, jak estoński CIT może pozytywnie wpłynąć na rozwój ich biznesu.

Masz wątpliwości, czy prawidłowo prowadzisz księgowość na estońskim CIT? Skontaktuj się z naszymi ekspertami!

Martyna Beszterda, Eryk Stefanicki