Aleksander Gałek

    Aleksander Gałek

    Zapytaj eksperta

    17.11.2022

    Estoński CIT - wady i zalety

    Od momentu wejścia w życie Polskiego Ładu w 2022 r. estoński CIT stał się korzystną alternatywą opodatkowania dla wielu spółek. Z artykułu dowiesz się dlaczego przejście na estoński CIT zaczęło się opłacać oraz na jakie kwestie potencjalnie należy uważać.

     

    Zamów nasz kurs online "Jak zarabiać i nie płacić podatków – czyli ESTOŃSKI CIT w praktycznych przykładach"

    Z kursu dowiesz się m.in:

    • Na czym polega tzw. estoński CIT i jak na nim zyskać?
    • Kto może skorzystać z estońskiego CIT i o czym musi pamiętać?
    • Czym są ukryte zyski i jak są opodatkowane?
    • Na co uważać, żeby nie stracić opodatkowania estońskiego CIT?
    • Czym różni się księgowość na estońskim CIT?

    Zobacz program i zamów tutaj.

     

     

    Estoński CIT z Estonii?

     

    Historia estońskiego CIT sięga lat 90 kiedy to specjaliści finansowi z USA zarekomendowali władzom Estonii, by zastąpili klasyczny podatek dochodowy podatkiem od dystrybucji zysków. Według ekspertów miała to być forma opodatkowania, która w najlepszy sposób będzie sprzyjać inwestowaniu. Estonia wprowadziła go do swojego systemu podatkowego z początkiem nowego milenium, w 2000 roku. Między innymi także dzięki temu rozwiązaniu w Estonii w ostatnich latach odnotowano niesamowite tempo rozwoju gospodarczego.

     

    Estoński CIT w polskich rozwiązaniach

     

    Przechodząc na grunt polskich podatków warto podkreślić, że tzw. CIT estoński jest alternatywną formą opodatkowania w zakresie podatku dochodowego dla niektórych podatników CIT.

     

    Na czym polega estoński CIT? Zasadnicze założenie tej formy opodatkowania sprowadza się do przesunięcia momentu opodatkowania dochodów spółki do momentu, w którym nastąpi wypłata zysku na rzecz wspólnika lub inne zdarzenie polegające na transferze pieniędzy ze spółki.

     

    Dlatego też podstawowa idea tego rozwiązania podatkowego nie jest skomplikowana. Spółka sama decyduje (a dokładniej jej wspólnicy), jaka część wypracowanego zysku przeznaczona jest do wypłaty wspólnikom, w konsekwencji więc ma wpływ na wysokość swojego podatku. Taki system jest zachętą do ponoszenia wydatków na inwestycje, które w perspektywie czasu mają przynosić korzyści zarówno przedsiębiorcy jak i gospodarce. Ponadto, wejście na estoński CIT może zdecydowanie poprawić sytuację płynnościową spółki i jej zdolności inwestycyjne, gdyż nie musi na bieżąco dzielić się zyskami z fiskusem.

     

    Opodatkowanie to wybiera się zasadniczo na okres bezpośrednio po sobie następujących 4 lat podatkowych z możliwością przedłużenia na kolejne 4-letnie okresy.

     

     

    Kto może skorzystać z ryczałtu od dochodów spółek

     

    Do końca 2021 r. ustawową nazwą estońskiego CIT był "ryczałt od dochodów spółek kapitałowych", ponieważ z tego rozwiązania mogły skorzystać tylko spółki kapitałowe (wprost wskazano spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne). Jednak od 2022 r. skorzystanie z estońskiego CIT-u jest bardziej dostępne, ponieważ rozszerzono tę możliwość także dla spółek komandytowych, komandytowo-akcyjnych oraz prostych spółek akcyjnych. W związku z tym nazwę tego reżimu podatkowego zmieniono na „ryczałt od dochodów spółek”.

     

    W kontekście liczby spółek, które zdecydowały się na skorzystanie z estońskiego CIT warto wskazać, że co czwarta prosta spółka akcyjna, która przeszła na ten reżim podatkowy w 2022 roku jest obsługiwana przez specjalistów naszej Kancelarii.

     

    Konieczność spełnienia innych warunków

     

    Spółki chcące skorzystać z opodatkowania ryczałtem muszą spełnić szereg warunków. Pierwszy z nich dotyczy limitu osiągania tzw. dochodów pasywnych. Spółka, która chce wejść na estoński CIT nie może uzyskiwać więcej niż 50% przychodów z wierzytelności, odsetek i pożytków od wszelkiego rodzaju pożyczek, części odsetkowej raty leasingowej, czy też poręczeń i gwarancji. Do tego limitu zaliczają się także przychody z praw autorskich lub praw własności przemysłowej oraz ze zbycia i realizacji praw z instrumentów finansowych.

     

    Spółka nie może być także przedsiębiorstwem finansowym w rozumieniu ustawy o CIT, ani instytucją pożyczkową. Wyłączona została także możliwość osiągania dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie specjalnej strefy ekonomicznej lub określonej w decyzji o wsparciu nowych inwestycji. Istotnym warunkiem jest również to, że spółka nie była w stanie upadłości ani likwidacji.

     

    Również niektóre procesy reorganizacyjne mogą wykluczyć, lub odsunąć w czasie możliwość wyboru estońskiego systemu opodatkowania. Więcej na temat dowiesz się z naszego artykułu Estoński CIT – dla kogo od 2022 r.? 

     

    Warto także zaznaczyć, że z CIT estońskiego mogą skorzystać tylko te spółki, które nie sporządzają sprawozdań finansowych zgodnie z międzynarodowymi standardami rachunkowości.

     

    Spółki, które chcą być w ten sposób opodatkowane nie mogą posiadać udziałów w innych spółkach, a także tytułów uczestnictwa w funduszu inwestycyjnym lub w instytucji wspólnego inwestowania, ogółu praw i obowiązków w spółce niebędącej osobą prawną oraz innych praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciel (fundator) lub beneficjent fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym.

     

    Warunki dla udziałowców

     

    Udziałowcami spółki, która chce być opodatkowana wg zasad estońskiego CIT, mogą być wyłącznie osoby fizyczne. Wymagane jest nieposiadanie przez nich praw majątkowych związanych z prawem do otrzymania świadczenia jako założyciele (fundatorzy) lub beneficjenci fundacji, trustu lub innego podmiotu albo stosunku prawnego o charakterze powierniczym.

     

    Co należy podkreślić - nie ma przeszkód, żeby wspólnicy spółki opodatkowanej estońskim CIT posiadali udziały w innych spółkach.

     

     

    Obowiązki rachunkowe spółki a estoński CIT

     

    Spółka opodatkowana estońskim CIT jest obowiązana do prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych na podstawie przepisów o rachunkowości. Spółka nie musi prowadzić odrębnie ksiąg podatkowych, ponieważ podstawę opodatkowania stanowi zasadniczo rozdysponowany zysk księgowy.

     

    Przejście na ryczałt od dochodów wymaga jednak przekalkulowania istniejących różnic pomiędzy wartościami księgowymi a podatkowymi poprzez tzw. korektę wstępną. Ustalone różnice wynikające z odmiennych rozliczeń księgowych i podatkowych w okresie poprzedzającym opodatkowanie ryczałtem mogą podlegać opodatkowaniu, jednak tylko w przypadku wcześniejszego wyjścia z CIT estońskiego w ciągu czteroletniego okresu.

     

    Jeśli chcesz się dowiedzieć więcej o tym jak podatnik powinien sporządzić sprawozdanie finansowe w estońskim CIT, korekcie wstępnej, czy też dochodzie z przekształcenia przeczytaj nasz artykuł Przejście na estoński CIT – o czym pamiętać? 

     

    Estoński CIT zgłoszenie ZAW-RD

     

    Przejście na system estoński wymaga złożenia do właściwego naczelnika urzędu skarbowego zawiadomienie o wyborze opodatkowania ryczałtem na formularzu ZAW-RD.

     

    Zawiadomienie powinno zostać złożone zasadniczo w terminie do końca pierwszego miesiąca pierwszego roku podatkowego, w którym spółka ma być opodatkowana tym reżimem podatkowym. Przykładowo, jeżeli spółka planuje rozpocząć opodatkowanie ryczałtem od dochodów z dniem 1 listopada 2022 r., to do 30 listopada powinna złożyć ZAW-RD.

     

    Oświadczenie wspólników OSW-RD

     

    Wspólnicy mają natomiast obowiązek poinformować spółkę o podmiotach z którymi spółka prowadzi transakcje, a w których posiadają bezpośrednio lub pośrednio co najmniej 5% udziałów, ogółu praw i obowiązków, tytułów uczestnictwa lub innych podobnych praw. Dokonują tego poprzez złożenie spółce oświadczenia OSW-RD w terminie do końca pierwszego miesiąca każdego roku podatkowego opodatkowania ryczałtem. Formularz ten przesyłany jest do urzędu skarbowego wyłącznie na wezwanie.

     

    Skutki rezygnacji lub utraty prawa z estońskiego CIT-u

     

    Utrata prawa do opodatkowania estońskim CIT (w tym na skutek dobrowolnej rezygnacji) wiąże się z pewnym dodatkowymi obowiązkami po stronie spółki. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że w przypadku zakończenia korzystania z tej formy przed upływem podstawowego 4 letniego okresu konieczne będzie zapłacenie podatku wynikającego z korekty wstępnej.

     

    Zyski wypracowane w czasie korzystania z tej formy opodatkowania, które nie zostały wykorzystane do wypłaty lub pokrycia straty (dochód z tytułu zysku netto) również po wyjściu z ryczałtu podlegać będą opodatkowaniu na dotychczasowych - preferencyjnych zasadach w momencie ich wypłaty. Spółka może również opodatkować cały zgromadzony zysk jednorazowo. Późniejsza wypłata tych środków pozostanie w takim wypadku nieopodatkowana.

     

    Spółka, która zakończyła opodatkowanie uwzględnia odpisy amortyzacyjne dokonane zgodnie z prawem bilansowym. Ponadto dokonuje ona odpisów amortyzacyjnych z uwzględnieniem dotychczasowej wysokości odpisów uwzględnionych w wyniku bilansowym za dowolny rok okresu opodatkowania estońskim CIT, a także kontynuuje metodę i okres amortyzacji oraz stosuje stawki przyjęte w okresie opodatkowania ryczałtem.

     

    Więcej na ten temat przeczytasz w artykule Utrata prawa do opodatkowania estońskim CIT – jakie są skutki? 

     

    Zalety estońskiego CIT-u

     

    Powyżej wskazaliśmy jedynie warunki wstępne i ogólny mechanizm działania estońskiego CIT. Warto jednak omówić wady i zalety tej formy opodatkowania. W pierwszej kolejności należy podkreślić fakt, że spółka na estońskim CIT nie płaci CIT od bieżących dochodów. Co więcej, taki sposób opodatkowania sprawia, że efektywna stopa opodatkowania działalności gospodarczej będzie znacznie niższa w porównaniu do klasycznego CIT. Zaletą w tym reżimie podatkowym jest także brak konieczności prowadzenia rozbudowanej ewidencji podatkowej.

     

    Podatek od dystrybucji zysku

     

    Największą zaletą estońskiego CIT jest to, że podatnicy nie płacą podatku (a w trakcie roku – zaliczek na podatek) w związku z uzyskiwanym dochodem. Opodatkowaniu podlega zysk wyłącznie w tej części, w jakiej zostaje przeznaczony do wypłaty na rzecz wspólników. Natomiast na zasadach ogólnych podatek CIT płacony jest na bieżąco od całości osiąganego dochodu. Dzięki CIT estońskiemu spółka nie płacąc podatku będzie mieć więcej środków na nakłady inwestycyjne.

     

    Brak zapłaty podatku tak długo, jak zysk pozostaje w firmie wpływa także na poprawę płynności finansowej. W przypadku estońskiego CIT opodatkowanie wypracowanego zysku następuje z momentem wypłaty, a nie na bieżąco wraz z osiąganiem zysku. W skrajnym przypadku podatek nie wystąpi wcale, gdy spółka cały zysk przeznaczy na inwestycje.

     

    Efektywne stawki opodatkowania ryczałtem

     

    Efektywne obciążenie podatkowe na estońskim CIT (łącznie podatek po stronie spółki i po stronie wspólnika) wynosi 20% dla małych i rozpoczynających działalność podatników oraz 25% dla pozostałych.

     

    W spółce opodatkowanej na zasadach ogólnych wartości te kształtują się o wiele gorzej, bowiem efektywna stawka podatku CIT wynosi około 26% dla małych i rozpoczynających działalność podatników oraz około 34% dla pozostałych. Warto przypomnieć, że do małych podatników CIT zalicza się podatników, których przychody w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły 2 mln euro brutto.

     

     

    Sposób obliczania estońskiego podatku

     

    Jak już wspominaliśmy, spółka opodatkowana estońskim CIT nie płaci podatku aż do momentu wypłaty zysku do wspólników. Kiedy taka spóła zdecyduje się jednak na przekazanie zysku w formie dywidendy wypłaconej wspólnikom, okazuje się, że pomimo pozornie wyższych stawek podatku realne obciążenie podatkowe jest niższe niż przy klasycznym CIT. Z czego to wynika?

     

    Na zasadach ogólnych spółka od wypracowanego dochodu opłacałaby podatek wg. stawek 9% lub 19% (zasadniczo niższych niż na estońskim CIT). W momencie wypłaty zysku wspólnikom, ten sam dochód musiałby zostać opodatkowany ponownie, tym razem po stronie wspólników – w formie podatku od dywidendy stawką 19%.

     

    Z kolei przy wypłacie dywidendy ze spółki na estońskim CIT, w pierwszej kolejności następuje opodatkowanie CIT po stronie spółki stawką 10% lub 20% (w zależności od statusu podatnika). Następnie przy obliczaniu podatku od dywidendy wspólnicy mogą odliczyć 90% (gdy spółka jest małym podatnikiem lub rozpoczyna działalność) lub 70% (w pozostałych przypadkach) podatku CIT zapłaconego już wcześniej przez spółkę. Dzięki temu efektywne obciążenie podatkowe na estońskim CIT wynosi zaledwie 20-25% w porównaniu do 26-34% w spółce opodatkowanej na zasadach ogólnych.

     

    Minimum obowiązków administracyjnych

     

    Korzyścią związaną z podatkiem estońskim jest to, że nie występują w tym przypadku uciążliwości związane ze sposobem opodatkowania w standardowym wymiarze CIT. Ze względu na istotę estońskiego CIT (rozliczenie oparte się na danych rachunkowych), nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji podatkowej na potrzeby podatku dochodowego.

     

    Wady estońskiego CIT

     

    Opodatkowaniu podlega tylko zysk wypłacony wspólnikom na podstawie uchwały o podziale wyniku finansowego – zyski pozostawione w spółce nie podlegają opodatkowaniu. Od tej zasady istnieje jednak kilka wyjątków, których wystąpienie wiąże się z powstaniem obowiązku podatkowego po stronie spółki.

     

    Niektóre zdarzenia podlegające opodatkowaniu

     

    Poza zyskiem wypłaconym wspólnikom (jest to tzw. dochód z tytułu podzielonego zysku) podatek płaci się również z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą (konstrukcja zbliżona do wydatków niestanowiących kosztów uzyskania przychodu), z tytułu nieujawnionych operacji gospodarczych, z tytułu zmiany wartości składników majątku (gdy spółka będzie się reorganizować i dojdzie np. do połączenia, podziału, przekształcenia lub wniesienia wkładu niepieniężnego), oraz z tytułu zysku przeznaczonego na pokrycie strat sprzed wejścia w ryczałt. Jednakże, najważniejszym wydatkiem, który podlega opodatkowaniu jest wydatek z tytułu ukrytych zysków.

     

    Ukryte zyski

    Obowiązek zapłaty podatku przez spółkę w zasadzie może powstać w odniesieniu do każdego świadczenia wykonywanego przez spółkę na rzecz wspólnika lub podmiotu powiązanego ze wspólnikiem, o ile świadczenie to wykonywane jest w związku z prawem do udziału w zysku spółki. Ustawa o CIT zawiera otwarty katalog świadczeń, które mogą być uznane za takie świadczenia. Będą to przykładowo transakcje pomiędzy wspólnikami a spółką, których wartość odbiega od ceny rynkowej, pożyczki, udostępnienie wspólnikowi firmowego samochodu, lub zysk przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego.

     

    Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule Wypłaty do wspólników spółki na estońskim CIT - na co uważać.

     

    Jaki podatek od ukrytych zysków?

     

    Opodatkowując ukryte zyski spółka płaci CIT według stawki 10% (jeżeli posiada status małego podatnika albo rozpoczyna działalność) lub 20%, jednak – w odróżnieniu od wypłaty środków w formie dywidendy – wspólnik nie ma możliwości odliczenia od swojego przychodu części CIT zapłaconego przez spółkę. Takiemu samemu podatkowi podlegać będą wydatki niezwiązane z działalnością gospodarczą, funkcjonując razem z ukrytymi zyskami w sposób zbliżony do wydatków będących tzw. NKUP na ogólnych zasadach CIT.

     

    Ograniczony katalog spółek i obowiązek zatrudnienia pracowników

     

    Wadą estońskiego CIT jest również ograniczony katalog spółek, które mogą z niego skorzystać. Opodatkowane w tej formie nie mogą być na przykład spółki jawne, ani spółki, których udziałowcami są inne spółki.

     

    Dodatkowo, aby przejść na estoński CIT, spółka musi czasami ponieść dodatkowe wydatki. Przepisy wymagają bowiem, żeby spółka opodatkowana estońskim CIT zatrudniała przynajmniej:

    • 3 pracowników na umowie o pracę albo

    • 3 osoby na umowy cywilnoprawne (wypłacając im łącznie wynagrodzenie równe co najmniej trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia).

     

    Tym samym nie każdej spółce wybór tego reżimu podatkowego może się opłacać, zwłaszcza jeżeli musiałaby ponieść koszty zatrudnienia dodatkowych osób lub dokonuje wiele transakcji z podmiotami powiązanymi.

     

    Bez prawa do ulg, odliczeń i rozliczania strat

     

    Z uwagi na to, że spółka na estońskim ryczałcie nie podlega ogólnym zasadom opodatkowania (w tym dotyczącym ustalania przychodów i kosztów), nie jest ona również uprawniona do korzystania z ulg podatkowych, takich jak np. IP BOX, ulgi B+R, czy też ulgi na ekspansję. Spółka już od pierwszego roku opodatkowania CIT estońskim nie ma możliwości odliczania darowizn, czy np. skorzystania z odliczenia hipotetycznych odsetek od zatrzymanych zysków.

     

    W reżimie estońskim nie ma zastosowania także odliczenie komplementariusza, na co powinny zwrócić uwagę spółki komandytowe oraz komandytowo-akcyjne.

     

    Dlatego też warto dobrze przemyśleć i przekalkulować czy w konkretnym przypadku wybór estońskiego CIT będzie najlepszym rozwiązaniem. Choś nie da się ukryć, że zalety tej formy opodatkowania sprawiają, że w większości przypadków estoński CIT będzie dobrym wyborem.

     

    Rozważasz zmianę formy opodatkowania na estoński CIT? Skontaktuj się z ekspertami z Kancelarii PragmatIQ i sprawdź naszą ofertę. Doświadczony radca prawny i doradca podatkowy to nieocenione wsparcie przy wdrożeniu estońskiego CIT.

     

    Polecamy też nasz kurs poświęcony w całości estońskiemu CIT – Jak zarabiać i nie płacić podatków, czyli ESTOŃSKI CIT w praktycznych przykładach.  

     

    Adam Moryń

    Arkadiusz Raducki

    Mateusz Janus

    Tagi estoński CIT

    Potrzebujesz pomocy w Twojej sprawie?
    Skontaktuj się z nami:

    Kancelaria Prawna PragmatIQ

    Tel. 61 8 618 000

    kancelaria@pragmatiq.pl

    Masz pytania?

    Skontaktuj się z ekspertem!

    Wojciech Kaptur

    Radca prawny,

    Doradca podatkowy

    tel.: 61 8 618 000

    w.kaptur@doradzamy.to

    Napisz mail

    Popularne tematy

    Newsletter

    • otrzymasz bezpłatne opracowanie najczęstszych błędów przy zakładaniu spółki komandytowej
    • bez spamu
    • raz w miesiącu
    Tagi estoński CIT